Istanbuldiki xitay konsulxanisi aldida namayish
Written by Uyghur News on Thursday, July 3rd, 2008 in News-Uyghur.
Istanbuldiki xitay konsulxanisi aldida namayish
Source:RFA
2008-07-01
29 - Iyun yekshenbe küni istanbulda yashawatqan uyghurlar olimpik musabiqisining xitayda ötküzülishige qarshi shundaqla xitay dairiliri teripidin aqsuning kelpin nahiyisi yorchi yézisida bir meschitning chéqiwétilgenlikige ghezep - Nepriti we naraziliqini ipadilep xitayning istanbulda turushluq konsulxanisi aldida namayish paaliyiti élip bardi.
RFA Photo / Arslan
29 - Iyun, yekshenbe küni, olimpik musabiqisining xitayda ötküzülishige qarshi xitayning istanbulda turushluq konsulxanisi aldida élip bérilghan namayishtin bir körünüsh.
Namayishni türkiyide paaliyet qiliwatqan ammiwi teshkilatlardin sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti, sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti, sherqiy türkistan köchmenler jemiyiti, sherqiy türkistan yashlar teshkilati, sherqiy türkistan medeniyet jemiyiti enqere shöbisi, sherqiy türkistan hemkarliq jemiyiti qatarliq teshkilatlar birlikte uyushturdi.
Namayishqa enqere, istanbul, qeyseri shehiridin kelgen 400 din artuq kishi ishtirak qilghan bolup, namayishqa ösmür - Balilar we ayallarmu qatnashqan idi. Namayishchilar qollirida ay yultuzluq kök bayraq we shuarlar yézilghan wiwiska - Taxtilarni kötürgen halda sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti zeytinburnu shöbisi aldigha toplinip, shuar töwlap aptobus we kichik aptomobillar bilen xitay konsulxanisi aldighiche yürüsh qildi. Namayishchilar xitay konsulxanisi aldigha toplinip “kommunist xitaylar sherqiy türkistandin chiqip ket!”, “mezlumlar bu yerde, insan heqliri qeyerde!”, “heq - Hoquq adalet, türkistangha höriyet!” dep shuar towlidi. Namayishqa köpligen téléwiziye muxbirliri, axbaratchilar, zhurnalistlarmu kelgen idi, namayishta sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bashliqi doktur atawullah shehyar ependi söz qildi. Bir xitay konsulxana binasining dérizidin béshini chiqirip resimge tartiwatqanda namayishchilar u xitaygha qaritip xitay konsulxanisigha tuxum atti. Bu arida türkiye amanliq saqlash xadimliri kélip namayishchilarning qolliridin besh kartun tuxumni tartiwaldi, namayishchilar yene xitayning bayriqigha dessep ot yaqqanda saqchilar kélip öchürüwaldi.
Namayish jeryanida sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bashliqi doktur atawullah shehyar ependi muxbirlargha söz qilip mundaq dédi: “sherqiy türkistan xelqi 50 nechche yildin biri xitay kommunistliri teripidin zulum chékiwatidu. Bir qanche kün ilgiri, xitay ishghalchiliri béyjing olimpik musabiqisini bahane qilip, sherqiy türkistanni pütünley muhasirige aldi. Kiche - Kündüz tutqun qilish herikiti élip bérip, nurghunlighan bigunah xelqni qamaqqa aldi. Bir sheherdin bashqa bir sheherge, bir mehellidin bashqa bir mehellige bérishni cheklidi. Xelqning kochilargha chiqishinimu cheklidi. Xitaylar olimpik meshilini sherqiy türkistandin bixeter ötküzüshi üchün sherqiy türkistan xelqini xalighiniche basturup zulum qilmaqta, meshelni ötküzidighan qeshqer we urumchi sheherliride xelqni ishik - Dérizilirini taqap öyliride olturushqa buyruq qilghan, dériziliridin qarashnimu chekligen. Xitaylar yene olimpik musabiqisini élan - Teshwiq qilish üchün meschitlernimu qollanmaqta. Aqsu wilayiti kelpin nahiye yurchi yéza qumériq mehellisidiki bir meschitning jamaiti, olimpik musabiqisining élan taxtisini meschitning qible teripige chaplashni ret qilghanliqi üchün xitay saqchiliri meschitning imamini qolgha alghan. Meschitning jamaiti tarqitiwétilgen. Xitaylar téximu heddidin éship, yer aghdurush mashinisi bilen meschitni örüwetken. Bu weqedin kéyin xitaylar 600 din artuq shexisni tutqun qilghan. Xitaylar peqet 65 kishini qolgha alghanliqini étirap qilip, ulardin 20 kishining ölümge höküm qilinish éhtimali barliqini, 45 kishining muddetsiz jazagha höküm qilinidighanliqini élan qilghan. Biz sherqiy türkistan xelqi, dunyadiki pütkül döletler, insan heqliri teshkilatliri, xelqaraliq ammiwi teshkilatlarning sherqiy türkistangha köngül bölüshini, sherqiy türkistanda yüz bériwatqan insan qélipidin chiqqan jinayetlerni sadir qiliwatqan xitay hakimiyitige bésim ishlitishini telep qilimiz.”
Biz namayish axirlashqanda, dunya uyghur qurultéyining muawin bashliqi shundaqla sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyitining bashliqi siyit tümtürk ependi bilen bu namayish heqqide söhbet élip barduq.