Uyghurs in kyrgyzstan 1
Written by Uyghur News on Friday, December 12th, 2008 in Video.
Uyghurs in kyrgyzstan 1
Uyghurs in kyrgyzstan 2
Written by Uyghur News on Friday, December 12th, 2008 in Video.
Uyghurs in kyrgyzstan 1
Uyghurs in kyrgyzstan 2
Written by Uyghur News on Friday, December 12th, 2008 in News-Uyghur.
Güentanamodiki uyghur tutqunlar we hüseyin jélil
Source RFA: kamil tursun
2008-12-09
Kanada metbuatliri, amérikining güentanamo herbiy türmiside tutup turuluwatqan uyghur tutqunlirining teqdirige yéqindin diqqet qilmaqta. Boz hökümiti, bu uyghurlar xitaygha qayturulsa ziyankeshlikke uchraydu dep qarap, ularni xitaygha ötküzüp bermigen bolsimu, emma ular döletning bixeterlikige tehdit yetküzmeydu dep qarighan bu uyghurlarning amérikida yerlishishige ikkilinish pozitsiyiside bolmaqta.
Süret, hüseyin jélilning 75 yashliq anisi sarixan we achisi xeyrigül, hüseyin jélilning türmige kirishtin burunqi baliliridn biri bilen chüshken süritini qolida körsitip turghan körünüsh.
Amérika dairiliri bu uyghurlarni üchinchi bir döletke orunlashturush yolini tutqanidi, emma bu yolmu ongushluq bolmidi. Köpligen döletler xitay bilen düshmenlishishtin özini tartip, bu teleplerge ijabiy jawab qayturmidi.
Kanada dairiliri bilen metbuatlarning chüshendürüshi bir - Birige oxshimaydu
Kanada uyghur tutqunlirini qobul qilishni ret qilghan döletlerning biri. Amérika hökümiti bu uyghurlarni kanadagha yerleshtürüsh mesiliside, 2005 - Yilining axirliri, kanada libéral hökümiti bilen 2006 - Yili may we 2007 - Yilining otturilirida jemiy üch qétim mexsus söhbet ötküzgenidi. Axirqi hésabta kanada hökümitimu bu telepni ret qildi. Kanada dairiliri güentanamo türmisidiki uyghurlarni kanadagha qobul qilmasliqta amérika bilen kanada otturisida imzalanghan “üchinchi dölet bixeterlik kélishimi”ning asasliq tosalghu bolghanliqini ilgiri sürmekte. Bu kélishimde, amérikida siyasiy panahliq tiligüchi yaki shu xil salahiyettiki kishiler kanadagha kirishke bolmaydu dégen mezmunlar bar.
Kanada metbuatliri bolsa, kanada dairilirining güentanamo türmisidiki uyghur tutqunlarni kanadagha qobul qilmasliqida, xitay türmiside yétiwatqan hüseyin jélil mesilisining asasliq rol oynighanliqini chüshendürmekte. Metbuatlirining eskertishiche, hüseyin jélilni qutuldurush üchün xitay hökümiti bilen söhbet ötküzüwatqan kanada dairiliri, xitayning “oghisini qozghaydighan” heriketlerdin shundaqla “oshuqche”bash aghriqidin özini tartqan.
Amérika mejburiyitini ada qilish kérek
Kechürüm teshkilati kanada bölümi, güentanamo türmisidiki uyghurlarning kanadagha qobul qilinishi üchün köpligen paaliyetlerni élip barghanidi.
Kechürüm teshkilati kanada bölümining bashliqi alex néwe bashqa döletlerning bu uyghurlarni qobul qilmasliqida xitay dairilirining küchlük bésimining muhim rol oynighanliqini, nöwette amérika özining xataliqini tüzitish üchün, bu 17 neper uyghurni amérikigha qobul qilishi kéreklikini tilgha élip: ” bizning qarishimizche, bu ishta amérika hökümitining heqiqeten asasliq mesuliyiti bar. Chünki ular güentanamo türmisini ishletti we köpligen bigunah kishilerni u yerge qamidi. Uning üstige bu tutqunlar nöwette yenila intayin éghir sharaitlarda yashimaqta. Bosh hökümitining bu uyghurlarning amérikida yerlishishige qoshulmasliqi nomus qilarliq set ish, amérika öz xataliqini boynigha élishi we bu uyghurlarni amérikigha orunlashturushi kérek,” dédi.
Uyghur tutqunlirining köpliri 5000 dollardin sétilghan
Kanada metbuatlirida yene güentanamo türmisidiki uyghurlarning pakistanliqlar teripidin amérika eskerlirige, adem béshigha 5000 dollardin sétilghanliqi, ularning 7 yildin béri amérikining türmiside gunahsiz yétiwatqanliqi, ularning tetür péshane kishiler ikenliki, xitay dairilirining 11 - Séntebir weqesidin kéyin, amérikining térrorluqqa qarshi urushidin paydilinip, musteqilliqi üchün küresh qiliwatqan uyghurlarni térrorchi dep atashqa bashlighanliqi we ularni qattiq basturuwatqanliqi, bu 17 neper uyghurning uyghur millitining ezaliri ikenliki qatarliqlar keng bayan qilinmaqta.
Kanada hüseyin jélilning teqdiridin ensirigen
Kanadadiki york uniwérsitétining siyaset penliri proféssori charles burton hüseyin jélil mesilisi bilen béshi qétip turghan kanadani, xitay hökümitining bu 17 neper uyghur mesilisi bilen agahlandurghanliqini bayan qilip: ” hüseyin jélil délosi dawam qiliwatidu. Méningche, bu yerdiki eng chong tosalghu bu. Omumen güentanamo türmisidiki her qandaq bir uyghur tutqunni bu yerge élip kélishning özi nazuk siyasi mesilige yatidu. Kanada xitay hökümiti bilen hüseyin jélil mesiliside söhbet ötküzüwatqan mushundaq waqitta, tebiiy halda bu ish xitay hökümitining oghisini qaynitidu. Xitay dairiliri her qandaq bir döletning, güentanamodiki bu uyghurlarni qobul qilishigha qarshi ikenlikini tekitlimekte we bu uyghurlarning térrorchi ikenlikini ilgiri sürüp, ularning xitaygha qayturulushini telep qilmaqta,” deydu.
Kanada hökümiti güentanamodiki uyghur tutqunlarni qobul qilmighan bolsimu, lékin xitay hökümitining hüseyin jélil mesilisige tutqan meydanida yaki hüseyin jélilning teqdiride özgirish bolghini yoq. Xitay dairiliri hüseyin jélilgha muddetsiz qamaq jazasi berdi we uning kanada puqraliq salahiyitini we qanuni hoquqlirini dawamliq ret qilip kelmekte.
Soda munasiwetliriningmu tesiri bar
Kechürüm teshkilati kanada bölümining bashliqi alex néwe kanadaning uyghur tutqunlarni qobul qilmasliqida xitay bilen bolghan soda we meblegh sélish munasiwetlirining belgilik roli bolghanliqinimu eskertip: ” kanada hökümiti xitay dairilirige yaman bolup qélishtin özini tartiwatidu. Biz kanada hökümitining xitayning kishilik hoquq mesiliside qattiq meydanining yumshawatqanliqini körüwatimiz. Nöwette kanada hökümiti xitay bilen bolghan soda we meblegh sélish munasiwetlirige alahide köngül bölmekte. Ular xitaydiki kishilik hoquq mesililirige qattiq muamile qilsaq, xitay hökümitining oghisini qozghap qoyimiz - De , buning bilen xitay bilen bolghan soda munasiwetlirige tesir yétidu, dep ensirimekte. Shunga biz kanada hökümitini xitay bilen bolghan munasiwette kishilik hoquq bilen sodigha oxshash muamile qilishqa dewet qiliwatimiz. Kishilik hoquq hergizmu soda munasiwetlirining qurbani bolmasliqi kérek,” deydu.
Uning qarishiche, kanada hökümiti bashqa döletler bilen bolghan munasiwetlerdimu kishilik hoquq bilen sodigha oxshashla ehmiyet bérishi kérek. Kanada metbuatliri yene,17 neper uyghurning amérikining térrorgha qarshi urushining qurbanliri ikenlikini tekitlimekte.
Written by Uyghur News on Friday, December 12th, 2008 in News-English.
US diplomat praises Portugal offer on Guantanamo
Article Link
By MIKE MELIA
Associated Press Writer
Thu Dec 11, 7:36 pm ET
SAN JUAN, Puerto Rico – An offer by Portugal to take in detainees released from Guantanamo Bay will bring the U.S. closer to its goal of closing the offshore military prison, an American diplomat said Thursday.
Clint Williamson, U.S. ambassador-at-large for war-crimes issues, said the gesture marks a breakthrough in efforts to find new homes for detainees who would risk persecution or torture in their native countries.
“We certainly welcome this initiative,” Williamson said in an interview with The Associated Press. “We have approached over 70 countries at this point, and I personally visited a number of those capitals, raising this with other governments.”
As many as 50 of the roughly 250 inmates remaining at the U.S. Navy base in southeast Cuba would risk mistreatment if sent back to countries such as China, Algeria and Syria, according to human rights groups. The U.S. has described a lack of resettlement options for them as an obstacle to emptying the prison.
Portugal’s offer was included in a letter that Portuguese Foreign Minister Luis Amado sent to his European Union counterparts.
The EU “should send a clear signal of our willingness to help the U.S. government resolve this problem, namely by taking in the detainees,” the letter said.
Thus far, Albania is the only country that has accepted Guantanamo detainees on humanitarian grounds, taking in five members of China’s Uighur ethnic minority in 2006.
Human rights groups also urged European countries to follow Portugal’s lead and help the U.S. close the detention center, as President-elect Barack Obama has pledged to do soon after taking office on Jan. 20.
“At the change of administration, we hope there will be a number of countries that come forward and realize this is a critical opportunity to turn the page on Guantanamo,” said Emi MacLean, an attorney with the New York-based Center for Constitutional Rights.
The U.N.’s torture investigator, Manfred Nowak, recommended last month that European countries take in Guantanamo inmates who cannot be sent home.
Williamson said his office is involved in discussions with several EU countries, but governments have been reluctant to accept men from Guantanamo because of security and political concerns.
“In some cases, they have just been reluctant to associate themselves with an unpopular policy related to Guantanamo,” Williamson said.
A Thursday statement by Human Rights Watch said diplomatic efforts have stalled in part because the U.S. has been unwilling to resettle detainees within its own borders.
A federal judge in October ordered the government to allow a group of 17 Uighurs who have long been cleared for release from Guantanamo to live in the U.S. But the transfer has been held up by appeals.
The administration has said it is continuing efforts to find another country to accept the Uighurs, since the detainees might be tortured if they are turned over to China. Beijing has long said that insurgents are leading an Islamic separatist movement in a remote western region.
One of the attorneys for the Chinese Muslims, Seema Saifee, said Portugal’s offer was “more than I heard before” but she was skeptical the men would be freed anytime soon.
“I’ll believe it when I see it,” she said.
Williamson said the U.S. has discussed the Uighurs’ case with Portugal and other European governments but declined to provide additional details.
____
Associated Press writer Andrew O. Selsky contributed to this report from Guantanamo Bay Naval Base, Cuba.