Xitay siyasiy kéngesh ezasi”shinjang”maaripining ehwalidin ümidwar emes
2008.03.07
RFA news
Xitay siyasiy meslihet kéngishining ezasi, xitay pen ‏ - Téxnika uniwérsitétining mudiri ju chingshi tengritagh torining ziyaritini qobul qilip, uyghur élining maarip ehwalidin ümidwar bolup kétishke bolmaydighanliqini bildürdi.

Ju chingshi bu sözlerni tengritagh tori muxbirining uyghur ili maarip ishlirining ehwali heqqidiki suallirigha jawab bergende tekitligen bolup, u uyghur ili maarip muessesilirining arqida qalghanliqini,”shinjangdiki namrat rayonlarda nurghun mekteplerning oqutush muessesiliri 20 - 30 Yil awalqidin köp özgermigen, biologiye, ximiye tejribixanilirining %80 ini ishletkili bolmaydighan, derstin sirtqi paaliyet üsküniliri intayin kona, kompyutér qatarliq üsküniler intayin kemchilliki”ni eskertidu.

Ju chingshi yene, bu rayonlarda oqutquchilar qoshunining yétishmeslik ehwali nahayiti éghir ikenliki üstide toxtilip,”bezi mekteplerde bir oqutquchi bir qanche yilliqtiki oqughuchilargha bir qanche xil ders béridighan,…..Bezi mexsus pen oqutquchiliri mekteptiki barliq yilliqlargha ders béridighan” ehwallarni tenqid qildi. Shunga meblegh siélinmisini köpeytishni telep qilghan ju chingshi, “bundaq ehwalda sapa maaripidin qandaqmu éghiz achqili bolsun,” deydu.

Xitay bash ministiri wén jyabaw xelq qurultiyida bergen doklatida maarip barawerlikini tekitligen. Xitayning muawin maarip ministiri jang shinching bolsa wén jaybawning bu sözini ” shinjanggha nisbeten éytqanda, kishini hayajanlanduridighan we ilhamlanduridighan xushxewer ” deydu. Xitayning maarip siyasitini tenqid qilghuchilar, rayonda xitay maaripi bilen uyghur milliy maaripi arisidiki perqning chongiyiwatqanliqini, bu uyghurlarda perzentlirini xitay mekteplirige bérish qizghinliqi qozghap, uyghur mekteplirining chölderep qélishigha seweb boluwatqanliqini agahlandurmaqta idi. (Erkin)